از Debian 10 و Ubuntu 20.04 به بعد، فایروال پیش‌فرض لینوکس از iptables به nftables تغییر کرده است و هر سرور تازه‌ای که تحویل می‌گیرید در عمق خود nftables را اجرا می‌کند؛ حتی اگر هنوز دستورهای iptables تایپ کنید. بسیاری از مدیران سرور این تغییر را نادیده می‌گیرند و با ابزار سازگاری قدیمی کار می‌کنند، اما این یعنی چشم‌پوشی از Set های پویا، اعمال اتمیک قوانین و نحوی بسیار خواناتر. در این مقاله می‌آموزید nftables چه تفاوتی با iptables دارد، چگونه یک مجموعه قوانین کامل برای وب‌سرور بنویسید و در مهاجرت کدام اشتباه‌ها سرور را از دسترس خارج می‌کند.

چرا iptables کنار گذاشته شد و nftables چه مشکلی را حل می‌کند؟

iptables بیش از بیست سال فایروال استاندارد لینوکس بود، اما معماری آن متعلق به دورانی است که IPv6، کانتینرها و شبکه‌های چندده‌گیگابیتی وجود نداشتند.

چهار ابزار برای یک کار

برای ترافیک IPv4 از iptables، برای IPv6 از ip6tables، برای فریم‌های سطح دوم از ebtables و برای ARP از arptables استفاده می‌شد. هر کدام مجموعه قوانین مستقل داشتند و یک قانون مشترک برای هر دو نسخهٔ IP باید دو بار نوشته می‌شد. افزون بر این، افزودن هر قانون جدید یعنی بارگذاری دوبارهٔ کل جدول در کرنل که در مجموعه‌های چند هزار قانونی به‌شکل محسوسی کند می‌شد.

معماری nftables در کرنل

nftables از کرنل 3.13 وارد لینوکس شد و از یک ماشین مجازی کوچک در فضای کرنل استفاده می‌کند. ابزار nft قوانین شما را به بایت‌کد ترجمه می‌کند، بنابراین افزودن پروتکل یا قابلیت جدید دیگر نیازمند ماژول کرنل جداگانه نیست. یک جدول واحد هم‌زمان IPv4 و IPv6 را پوشش می‌دهد (خانوادهٔ inet)، قوانین به‌صورت اتمیک جایگزین می‌شوند و ساختارهای Set و Map جست‌وجوی هزاران آدرس را از پیمایش خطی به یک جست‌وجوی هش تبدیل می‌کنند.

نصب و فعال‌سازی nftables در Ubuntu 24.04 و AlmaLinux 9

در Ubuntu 24.04 و Debian 12 بستهٔ nftables معمولاً از پیش نصب است و در AlmaLinux و Rocky Linux 9 نیز وجود دارد، هرچند ممکن است firewalld به عنوان ابزار مدیریتی روی آن فعال باشد. اگر قصد دارید مستقیماً با nft کار کنید، firewalld یا ufw را غیرفعال کنید تا دو سیستم هم‌زمان قوانین را دست‌کاری نکنند:

sudo apt install nftables          # Ubuntu / Debian
sudo dnf install nftables          # AlmaLinux / Rocky
sudo systemctl disable --now ufw firewalld
sudo systemctl enable --now nftables
sudo nft list ruleset

بررسی backend فعلی سرور

اگر خروجی iptables -V عبارت (nf_tables) را نشان دهد، دستورهای iptables شما توسط iptables-nft به قوانین nftables ترجمه می‌شوند و عبارت (legacy) یعنی هنوز backend قدیمی فعال است. این نکته در عیب‌یابی مهم است: قوانین iptables-nft در خروجی nft list ruleset دیده می‌شوند، اما قوانین legacy دیده نمی‌شوند و ممکن است به اشتباه فکر کنید فایروال خالی است.

مفاهیم اصلی: Table، Chain و Rule

بزرگ‌ترین تفاوت ذهنی برای کسانی که از iptables می‌آیند این است که در nftables هیچ جدول یا زنجیرهٔ از پیش ساخته‌ای وجود ندارد. جدول filter و زنجیره‌های INPUT و OUTPUT را خود شما می‌سازید و تعیین می‌کنید هر زنجیره به کدام hook کرنل و با چه اولویتی متصل شود:

مفهومiptablesnftables
خانوادهٔ پروتکلابزار جدا برای هر خانوادهip، ip6، inet، arp، bridge و netdev در یک ابزار
جدول (Table)filter، nat، mangle و raw از پیش موجودهر نام دلخواه؛ توسط کاربر ساخته می‌شود
زنجیرهٔ اصلی (Base Chain)INPUT، OUTPUT و FORWARD ثابتبا type، hook و priority تعریف می‌شود
سیاست پیش‌فرضiptables -P INPUT DROPpolicy drop داخل تعریف زنجیره
لیست آدرس‌هانیازمند ipset جداگانهSet و Map داخلی با پشتیبانی از timeout
اعمال قوانینقانون به قانوناتمیک با nft -f

مقدار priority تعیین می‌کند زنجیرهٔ شما قبل یا بعد از زنجیره‌های دیگر (مثلاً زنجیره‌های Docker) اجرا شود؛ عدد کوچک‌تر یعنی زودتر. برای فیلتر معمولی مقدار 0 و برای NAT مقادیر -100 و 100 رایج است.

نوشتن مجموعه قوانین پایه‌ای برای یک وب‌سرور

در ادامه یک فایل /etc/nftables.conf کامل برای سروری می‌بینید که فقط SSH، HTTP و HTTPS را می‌پذیرد، ping را مجاز می‌داند و اتصال‌های برقرارشده را حفظ می‌کند:

#!/usr/sbin/nft -f
flush ruleset
table inet filter {
  chain input {
    type filter hook input priority 0; policy drop;
    iif "lo" accept
    ct state established,related accept
    ct state invalid drop
    ip protocol icmp accept
    ip6 nexthdr icmpv6 accept
    tcp dport { 22, 80, 443 } accept
  }
  chain forward { type filter hook forward priority 0; policy drop; }
  chain output { type filter hook output priority 0; policy accept; }
}

توضیح بخش‌های مهم

دستور flush ruleset در ابتدای فایل همهٔ قوانین قبلی را پاک می‌کند تا فایل همواره وضعیت کامل و قطعی فایروال باشد. خانوادهٔ inet باعث می‌شود همین قوانین هم‌زمان برای IPv4 و IPv6 اعمال شوند. قانون ct state established,related accept باید پیش از بقیه بیاید، چون اغلب بسته‌های یک وب‌سرور به اتصال‌های موجود تعلق دارند و این ترتیب مسیر پردازش را کوتاه می‌کند. مجاز کردن ICMPv6 را فراموش نکنید؛ بدون آن Neighbor Discovery کار نمی‌کند و IPv6 سرور عملاً از کار می‌افتد. پیش از اعمال با nft -c -f نحو فایل را بررسی و سپس با sudo nft -f /etc/nftables.conf آن را اعمال کنید.

Set ها و Map ها: قابلیتی که iptables نداشت

در iptables برای مسدود کردن یک لیست طولانی از آدرس‌ها یا باید هزاران قانون می‌نوشتید یا ipset را جداگانه نصب می‌کردید. در nftables، Set بخشی از خود زبان است و می‌تواند آدرس IP، پورت، رابط شبکه یا ترکیبی از این‌ها را نگه دارد. Set ها می‌توانند ایستا (تعریف‌شده در فایل) یا پویا (پرشونده توسط خود قوانین) باشند و هر عضو می‌تواند timeout داشته باشد تا خودکار حذف شود.

محدودسازی تلاش‌های SSH با Set پویا

مثال زیر هر آدرسی را که در یک دقیقه بیش از ۵ اتصال جدید به پورت 22 برقرار کند، ۱۰ دقیقه مسدود می‌کند؛ بدون fail2ban و بدون پردازش لاگ:

table inet filter {
  set ssh_block { type ipv4_addr; flags dynamic, timeout; timeout 10m; }
  chain input {
    ...
    tcp dport 22 ct state new ip saddr @ssh_block drop
    tcp dport 22 ct state new limit rate over 5/minute \
      add @ssh_block { ip saddr } drop
    tcp dport 22 accept
  }
}

Map ها یک قدم جلوتر هستند: به جای «آیا این آدرس در لیست است؟» می‌پرسند «این آدرس به چه مقداری نگاشت می‌شود؟» و مثلاً ترافیک را بر اساس پورت به مقصدهای مختلف DNAT می‌کنند؛ یک قانون با Map جایگزین چندین قانون جداگانهٔ iptables می‌شود.

مهاجرت از iptables به nftables بدون قطعی

اگر سرور فعلی شما اسکریپت‌های iptables دارد، مهاجرت را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و پیش از شروع، از طریق کنسول پنل سرور مجازی (نه SSH) دسترسی داشته باشید:

  1. با iptables-save > /root/iptables.backup از قوانین فعلی نسخهٔ پشتیبان بگیرید.
  2. با iptables-restore-translate -f /root/iptables.backup معادل nftables قوانین را تولید کنید. ماژول‌های خاص مثل -m recent یا -m string ممکن است با هشدار رد شوند و به بازنویسی دستی نیاز داشته باشند.
  3. خروجی را بازبینی کنید و قوانین تکراری IPv4 و IPv6 را در خانوادهٔ inet ادغام کنید.
  4. فایل جدید را با nft -c -f از نظر نحوی بررسی کنید.
  5. دستور بازگشت خودکار sleep 120 && nft flush ruleset را در پس‌زمینه اجرا کنید تا اگر قفل شدید، فایروال پس از دو دقیقه باز شود.
  6. قوانین را اعمال کنید، یک اتصال SSH جدید باز کنید و سرویس‌های وب را از بیرون تست کنید.
  7. در صورت موفقیت، دستور بازگشت را متوقف کنید، سرویس nftables را فعال کنید و بستهٔ iptables-persistent را حذف کنید.

اشتباهات رایج و نکاتی که در مستندات کمتر گفته می‌شود

قفل شدن پشت فایروال

شایع‌ترین حادثه، اعمال فایلی با policy drop است که قانون SSH در آن فراموش شده یا پورت SSH سفارشی سرور (مثلاً 2222) در آن نیامده است. هرگز قوانین را روی سرور تولیدی بدون مکانیزم بازگشت خودکار اعمال نکنید. نکتهٔ دوم این است که nft flush ruleset همهٔ جدول‌ها را پاک می‌کند، نه فقط جدول شما؛ اگر Docker یا libvirt جدول‌های خود را ساخته باشند، آن‌ها نیز از بین می‌روند و کانتینرها ارتباط شبکه را از دست می‌دهند. در چنین محیط‌هایی از flush table inet filter استفاده کنید.

تداخل با Docker و fail2ban

Docker هنوز از iptables-nft استفاده می‌کند؛ بنابراین قوانین آن در خروجی nft با نام‌هایی مثل DOCKER-USER ظاهر می‌شوند. اگر زنجیرهٔ forward شما با priority 0 و policy drop تعریف شده باشد، بسته‌های کانتینرها پیش از رسیدن به زنجیره‌های Docker حذف می‌شوند؛ یا policy این زنجیره را accept بگذارید و فیلتر را در DOCKER-USER انجام دهید، یا priority زنجیرهٔ خود را بزرگ‌تر تنظیم کنید. fail2ban نیز به‌صورت پیش‌فرض از iptables استفاده می‌کند؛ در jail.local مقدار banaction = nftables-multiport را تنظیم کنید. اگر ترجیح می‌دهید این جزئیات را به تیم فنی بسپارید، سرویس مدیریت سرور پیکربندی فایروال را برای شما انجام می‌دهد.

جمع‌بندی

nftables نه یک جایگزین اختیاری، بلکه فایروال پیش‌فرض همهٔ توزیع‌های اصلی لینوکس است و ادامهٔ کار با نحو iptables فقط یک مترجم را بین شما و کرنل نگه می‌دارد. یک فایل پیکربندی واحد، خانوادهٔ inet برای پوشش هم‌زمان IPv4 و IPv6 و Set های پویا، سه قابلیتی هستند که مهاجرت را توجیه می‌کنند. اگر روی سرور مجازی خود هنوز اسکریپت iptables دارید، آن را با iptables-restore-translate تبدیل و با مکانیزم بازگشت خودکار اعمال کنید.

سوالات متداول

آیا nftables از iptables سریع‌تر است؟

برای مجموعه قوانین کوچک تفاوت محسوسی وجود ندارد، چون هر دو در کرنل اجرا می‌شوند. مزیت nftables در مجموعه‌های بزرگ و استفاده از Set و Map دیده می‌شود، جایی که جست‌وجوی هش جایگزین پیمایش خطی قوانین می‌شود.

آیا می‌توانم ufw یا firewalld را روی nftables نگه دارم؟

بله، هر دو در نسخه‌های اخیر از nftables به عنوان backend استفاده می‌کنند. فقط قوانین دستی nft را با آن‌ها ترکیب نکنید، چون هنگام بارگذاری مجدد ممکن است بازنویسی شوند.

چرا دستور iptables هنوز روی سرورم کار می‌کند؟

بستهٔ iptables در توزیع‌های جدید در واقع iptables-nft است که دستورهای شما را به قوانین nftables ترجمه می‌کند. این لایهٔ سازگاری برای اسکریپت‌های قدیمی مفید است، اما همهٔ قابلیت‌های nftables را در اختیار شما نمی‌گذارد.

قوانین nftables بعد از ریبوت از بین می‌روند؛ چه کنم؟

قوانینی که با دستور nft به‌صورت تعاملی اضافه می‌کنید فقط در حافظه هستند. آن‌ها را با nft list ruleset > /etc/nftables.conf ذخیره کنید و سرویس nftables را با systemctl enable فعال کنید. در AlmaLinux مسیر فایل /etc/sysconfig/nftables.conf است.

آیا nftables جایگزین fail2ban یا WAF می‌شود؟

خیر. nftables در سطح شبکه و انتقال کار می‌کند و محتوای HTTP را نمی‌فهمد. Set های پویا می‌توانند حملات brute-force ساده را بر اساس نرخ اتصال محدود کنند، اما بازرسی درخواست‌های وب همچنان به fail2ban، ModSecurity یا یک WAF در سطح CDN نیاز دارد.