بکاپگیری یا تهیه نسخه پشتیبان از هاست، یکی از مهمترین، ضروریترین و اولین کارهایی است که هر مدیر سایتی باید انجام دهد. Backup یا نسخه پشتیبان، زمانی به کمک ما میآید که اتفاقی ناگهانی و غیرعمدی منجر به از دست رفتن اطلاعات سایت ما شود. بنابراین تصمیم گرفتیم در این مقاله از صباهاست، روش بکاپگیری در هاست ویندوز را آموزش دهیم. با ما همراه باشید.
بکاپگیری چیست و چرا به آن نیاز داریم؟
Backup یا بکاپگیری یکی از ابزارهای مهم و کاربردی ارائهشده در هاست است. وقتی از هاست و اطلاعات سایتمان نسخه پشتیبان تهیه میکنیم، میتوانیم در هر زمان که نیاز بود از این اطلاعات مجدد استفاده کنیم.
یک مثال ساده را در نظر بگیرید: فرض کنیم یک هاست جدید خریداری کردهایم و قصد داریم سایتی بر روی آن راهاندازی کنیم. در مراحل طراحی سایت، نیاز داریم برخی از کدهای قالب را تغییر دهیم. قطعه کدی در اینترنت پیدا میکنیم که در ظاهر عملکرد مورد انتظار ما را دارد، پس بدون مشورت با متخصص آن را اضافه میکنیم. اگر این کد خطای نوشتاری یا عملیاتی داشته باشد، میتواند کل استایل قالب سایت را به هم بریزد یا حتی صفحه سفید ایجاد کند.
حتی در مواقعی با نصب یک افزونه، چنین اتفاقاتی رخ میدهد که در دست ما هم نیست. حالا اگر مدتها صرف طراحی سایت کرده باشیم و هیچ نسخه پشتیبانی نداشته باشیم، عملاً تمام زحماتمان بر باد رفته است. اما اگر نسخه پشتیبان داشته باشیم، در چند دقیقه با ریستور کردن آن، کل تنظیمات به حالت قبل برمیگردند.
این نکته هم مهم است که وقتی تغییرات روزانه و زیادی روی سایت داریم، حتماً بکاپگیری روزانه انجام دهیم. با بازگردانی هر بکاپ، به تاریخی که بکاپ گرفته شده برمیگردیم — پس فایل بکاپ قدیمی چندان کاربردی نخواهد بود.
شرکت میزبانی صباهاست به صورت دورهای و منظم از هاست مشتریان بکاپگیری میکند و در مواقع مورد نیاز برای کاربران بازگردانی میکند.
نحوه بکاپگیری در هاست ویندوز
برای شروع بکاپگیری در کنترلپنل هاست Plesk، ابتدا لازم است وارد کنترلپنل Plesk شویم. بعد از ورود به محیط Plesk، مراحل زیر را دنبال میکنیم:
- پس از ورود به Plesk، از پنل سمت راست صفحه، بر روی Backup Manager کلیک میکنیم.
- در این قسمت Plesk حجم هاست، تعداد ایمیلها، دیتابیسها، دامنهها و... را به ما نمایش میدهد. اگر فضای کافی بر روی هاست وجود نداشته باشد، بکاپگیری با مشکل مواجه خواهد شد.
- از صفحه Backup Manager، بر روی گزینه Back Up کلیک میکنیم.
- سپس وارد صفحه Backup Subscription میشویم که گزینههای زیر را باید تکمیل کنیم.
Backup content — محتوای بکاپگیری
- Domain configuration: بکاپگیری از اطلاعات و تنظیمات دامنه. این شامل تنظیمات DNS، SSL و سایر تنظیمات مرتبط با دامنه میشود.
- Mail configuration and content: بکاپگیری از ایمیلها و تنظیمات ایمیل. اگر روی هاست ایمیل دارید، حتماً این گزینه را فعال کنید.
- User files and databases: بکاپگیری از اطلاعات یوزرها و پایگاه دادهها. مهمترین گزینه برای اکثر سایتها همین است — فایلهای سایت و دیتابیس.
- Server storage: این گزینه برای ذخیره فایل بکاپ در یک سرور یا حساب دیگر است. اگر این گزینه را انتخاب کنیم، در قسمت Configure باید اطلاعات مورد نیاز مانند آدرس FTP یا اطلاعات S3 را وارد کنیم.
- Type: نوع بکاپگیری را در این بخش مشخص میکنیم — به دو صورت Incremental یعنی فقط تغییرات جدید، یا Full یعنی بکاپ کامل از کل اطلاعات.
Backup settings — تنظیمات بکاپگیری
- Comments: میتوانیم توضیحات متنی برای این فایل بکاپ وارد کنیم. این برای تشخیص بکاپهای مختلف در آینده مفید است.
- Exclude log files: این گزینه مربوط به فایلهای لاگ ثبتشده است. فایلهای لاگ معمولاً حجم زیادی دارند و ارزش بکاپ ندارند — فعال کردن این گزینه حجم بکاپ را کاهش میدهد.
- Exclude specific files from the backup: برای استثنا کردن فایلهای خاص از بکاپ مثلاً فایلهای موقت یا cache.
- When a backup task is completed, send a notification email to: با انتخاب این گزینه تنظیم میکنیم بعد از اتمام بکاپ، پیغامی به آدرس ایمیل ما ارسال شود. این گزینه بسیار مفید است، به خصوص برای بکاپهای خودکار.
- Suspend the domain until the backup task is completed: با فعال کردن این گزینه، دامنه هاست ما تا اتمام فرایند بکاپ مسدود میشود. این گزینه زمانی کاربرد دارد که تغییرات مداومی روی دامنه در حال اجراست و میخواهیم از یکپارچگی بکاپ اطمینان حاصل کنیم.
در نهایت بعد از اعمال تنظیمات مورد نیاز، بر روی OK کلیک میکنیم تا فرایند بکاپگیری شروع شود. بسته به میزان حجم اطلاعاتی که در حال بکاپ هستند، ممکن است زمانی کوتاه یا طولانیتر منتظر بمانیم. پس از اتمام، پیغامی سبزرنگ در صفحه Backup Manager نمایش داده میشود که موفقیتآمیز بودن بکاپگیری را اطلاع میدهد.
تفاوت بکاپ Incremental و Full
انتخاب بین این دو نوع بکاپ به نیاز شما بستگی دارد:
- Full Backup: از تمام اطلاعات هاست یک نسخه کامل میگیرد. حجم فایل بکاپ بیشتر است اما بازگردانی آن سادهتر است. برای اولین بکاپ یا بکاپهای دورهای مثل هفتگی مناسب است.
- Incremental Backup: فقط تغییراتی که از آخرین بکاپ به بعد ایجاد شدهاند را ذخیره میکند. حجم کمتری دارد و سریعتر است، اما برای بازگردانی باید همه فایلهای Incremental را به ترتیب اعمال کنید.
توصیه عملی این است که یک Full Backup هفتگی داشته باشید و در روزهای میانه هفته از Incremental استفاده کنید. این روش هم فضا صرفهجویی میکند و هم بازگردانی سریعتری را ممکن میسازد.
نحوه دانلود بکاپهای ایجادشده در هاست ویندوز
اگر بعد از بکاپگیری به هر دلیلی از Plesk خارج شدید یا به منوهای دیگر رفتید، یا خواستید بکاپهای قبلی را دانلود کنید، به این صورت است:
ابتدا از صفحه Backup Manager، بر روی گزینه Back Up کلیک میکنیم. در این صفحه لیستی از بکاپهای تهیهشده قبلی را مشاهده میکنیم. تاریخ تهیه بکاپ نیز مشخص است، بنابراین میتوانیم بکاپ دلخواه را دانلود کنیم.
هاست ویندوز صباهاست، به همراه کنترلپنل مدیریت Plesk به مشتریان ارائه میگردد؛ بنابراین در این آموزش روش بکاپگیری از هاست در Plesk را آموزش دادیم.
بهترین شیوههای نگهداری از بکاپ
داشتن بکاپ کافی نیست — مهم است که بکاپها را درست نگهداری کنید. قانون ۳-۲-۱ در دنیای بکاپگیری بسیار شناختهشده است: سه نسخه از دادهها داشته باشید، در دو محیط مختلف ذخیره کنید و یک نسخه را در مکانی خارج از سرور اصلی نگهداری کنید.
چرا بکاپ را روی همان هاست نگه ندارید؟ اگر سرور دچار مشکل سختافزاری شود یا هاست شما هک شود، بکاپ روی همان سرور هم از دست میرود. بهترین حالت این است که بکاپها را دانلود کرده و روی یک هارد دیسک جداگانه یا سرویس ذخیرهسازی ابری مثل Google Drive یا Dropbox نگهداری کنید.
یک اشتباه رایج این است که افراد فرض میکنند بکاپ همیشه سالم است. گاهی فایل بکاپ خراب است و این موضوع را فقط موقع ریستور متوجه میشوید — معمولاً در بدترین زمان ممکن. توصیه میکنیم هر چند ماه یک بار یک بکاپ را تست کنید تا از سالم بودن آن مطمئن شوید.
همچنین اگر تغییر بزرگی در سایت انجام دادید — مثل نصب یک افزونه جدید، تغییر قالب یا انجام migration — فوری بکاپ بگیرید. منتظر بکاپ خودکار نمانید.
ریستور بکاپ در Plesk
گرفتن بکاپ به تنهایی کافی نیست — باید بدانید چطور آن را بازگردانی کنید. فرآیند ریستور در Plesk نسبتاً ساده است:
- وارد Backup Manager شوید.
- از لیست بکاپهای موجود، بکاپ مورد نظر را انتخاب کنید.
- روی گزینه Restore کلیک کنید.
- مشخص کنید میخواهید همه چیز بازگردانی شود یا فقط بخشهای خاصی مثل فایلها، دیتابیس یا ایمیلها.
- تأیید کنید و منتظر بمانید تا فرآیند کامل شود.
یک نکته مهم: اگر میخواهید فقط یک فایل یا یک دیتابیس را بازگردانی کنید، لازم نیست کل بکاپ را ریستور کنید. Plesk این امکان را میدهد که از یک فایل بکاپ، فقط بخشهای مورد نیاز را انتخاب کنید. این روش سریعتر است و از دست رفتن تغییرات جدیدتر سایت جلوگیری میکند.
چه چیزهایی باید بکاپ گرفته شوند؟
بسیاری از افراد فکر میکنند بکاپ از فایلهای سایت کافی است. اما یک بکاپ کامل باید شامل موارد زیر باشد:
- فایلهای سایت: همه فایلها در پوشه public_html یا هر پوشه مرتبط دیگری.
- دیتابیس: اگر سایت شما از دیتابیس MySQL یا MSSQL استفاده میکند، بکاپ از دیتابیس حیاتی است — خصوصاً برای سایتهای وردپرسی یا فروشگاهی که محتوا در دیتابیس ذخیره میشود.
- تنظیمات ایمیل: اگر ایمیلهای کاری روی همان هاست دارید، بکاپ از محتوا و تنظیمات ایمیل را فراموش نکنید.
- تنظیمات SSL: گواهینامه SSL را هم باید جداگانه ذخیره کنید.
- فایلهای پیکربندی: فایلهایی مثل .htaccess، wp-config.php یا هر فایل کانفیگ مهم دیگری.
بکاپ خودکار در Plesk — راهاندازی
بکاپگیری دستی خوب است اما کافی نیست. Plesk امکان تنظیم بکاپ خودکار را میدهد که به صورت زمانبندی شده اجرا میشود. برای تنظیم بکاپ خودکار:
- از Backup Manager وارد تنظیمات Scheduled Backup شوید.
- زمانبندی را مشخص کنید — روزانه، هفتگی یا ماهانه.
- محل ذخیرهسازی را تعیین کنید — ترجیحاً یک سرور FTP جداگانه.
- تعداد بکاپهایی که میخواهید نگه داشته شود را مشخص کنید. معمولاً ۷ بکاپ روزانه کافی است.
- ایمیل اطلاعرسانی را فعال کنید تا هر بار که بکاپ گرفته میشود خبردار شوید.
سوالات متداول
هر چند وقت یکبار باید بکاپ گرفت؟
بستگی به میزان تغییرات سایت دارد. سایتهایی با محتوای پویا مثل فروشگاههای آنلاین یا بلاگهای پرتناوب باید روزانه بکاپ داشته باشند. سایتهای کمتغییر، بکاپ هفتگی معمولاً کافی است.
فضای هاست پر شده و بکاپ نمیگیرد — چه کنم؟
ابتدا فضای هاست را با حذف فایلهای غیرضروری مثل فایلهای لاگ قدیمی یا کش آزاد کنید. همچنین میتوانید بکاپهای قدیمی را که دیگر نیاز نیست حذف کرده و بکاپ جدید بگیرید. اگر به طور مداوم با کمبود فضا مواجه میشوید، ارتقای پلن هاستینگ را در نظر بگیرید.
آیا میتوان بکاپ را به یک سرور دیگر ارسال کرد؟
بله. با استفاده از گزینه Server Storage در تنظیمات بکاپ Plesk، میتوانید اطلاعات FTP یک سرور دیگر را وارد کنید و فایل بکاپ مستقیماً به آنجا ارسال شود. این یکی از بهترین روشهای نگهداری امن بکاپ است.
بکاپ خودکار Plesk چقدر قابل اعتماد است؟
بکاپ خودکار Plesk قابل اعتماد است اما توصیه میکنیم علاوه بر آن، خودتان هم به صورت دورهای بکاپ دستی بگیرید و آن را دانلود کنید. هیچ سیستمی صد درصد قابل اعتماد نیست.
جمعبندی
توصیه ما این است که حتماً هر فایل بکاپی که از هاست ویندوز خود تهیه میکنید را بر روی فضایی بهجز هاست فعلی نگهداری کنید.
بهترین حالت، دانلود و نگهداری بکاپهای مهم روی سختافزاری دیگر است که امنیت بالایی هم داشته باشد. پشتیبانگیری از سایت یکی از مهمترین اصول نگهداری از سایت و امنیت اطلاعات است. اگر تا کنون به این موضوع اهمیت نمیدادید، همین الان بکاپ هاست خود را تهیه و دانلود کنید — قبل از اینکه دیر شود. از دست دادن اطلاعات سایت یکی از دردناکترین تجربههایی است که یک مدیر سایت میتواند داشته باشد، و با بکاپگیری منظم میتوان از آن جلوگیری کرد.
اگر سوالی دارید که در این مقاله پاسخش را پیدا نکردید، در قسمت کامنتها مطرح کنید. کارشناسان ما در کمترین زمان ممکن پاسخ خواهند داد.
