بروزرسانی قالب سایت و استفاده از ابزارهایی مانند فایلزیلا از جمله فنونی است که وبمستران و مدیران سایت باید بر آن تسلط داشته باشند. ابزار FileZilla بسیار کاربردی است و میتوانید از آن برای بروزرسانی قالب، آپلود فایلهای حجیم، و مدیریت کامل فایلهای هاست استفاده کنید. در این مقاله به بررسی تکنولوژی فایلزیلا پرداخته، کاربرد و ویژگیهای آن را معرفی میکنیم.
پروتکل FTP چیست؟
- پروتکل FTP ابزاری است برای انتقال فایلها از یک سیستم به سیستم دیگر. هدف از ایجاد این پروتکل تهیه یک استاندارد برای انتقال فایل در شبکه بوده است.
- این پروتکل در سال ۱۹۷۱ ایجاد و منتشر شد. در ابتدا تنها چند نهاد و سازمان از آن استفاده میکردند و مسائل امنیتی زیاد مورد توجه نبود. اما به مرور با گسترش اینترنت و افزایش کاربران، مسائل امنیتی اهمیت بیشتری پیدا کرد و نسخههای جدیدتری از پروتکل منتشر شد.
- پروتکل FTP استانداردی بر پایه TCP/IP است و ارتباط از طریق پورتهای ۲۰ و ۲۱ صورت میگیرد. پورت ۲۰ تبادل فایلها را برعهده دارد و پورت ۲۱ سرور و کلاینت را به هم متصل میکند.
منظور از FTP Client و FTP Server چیست؟
پروتکل FTP برای انتقال فایل بین سیستمها دو پیشنیاز اساسی دارد:
- FTP Client: برای استفاده از پروتکل FTP باید از نرمافزارهایی استفاده کنید که مخصوص این پروتکل هستند. FileZilla یکی از محبوبترین این نرمافزارها است.
- FTP Server: برای استفاده از این پروتکل باید نرمافزار FTP Server روی سرور نصب باشد. این نرمافزار ارتباط بین کلاینت و پردازش دستورات سرور را مدیریت میکند.
FTP و FileZilla
FTP یک پروتکل برای انتقال فایل از یک مکان به مکان دیگر است. مدیران سایت برای مدیریت سایتهای وردپرسی و حذف و اضافه کردن فایلها از این پروتکل استفاده میکنند.
ممکن است برخی سرویسهای هاستینگ محدودیت آپلود داشته باشند. با این محدودیت، آپلود فایلهایی با حجم بالای ۲۰۰ مگابایت غیرممکن خواهد بود. در چنین حالتی، بروزرسانی قالب از طریق پنل هاست ممکن نیست و فایلزیلا راهحل شما خواهد بود.
ارتباط FTP با FileZilla چیست؟
FileZilla برای انتقال و مدیریت فایلها از پروتکل FTP استفاده میکند. میتوانید با فایلزیلا یک FTP Server هم بسازید. پس رابطه آنها این است: FTP پروتکل است و FileZilla نرمافزاری است که این پروتکل را پیادهسازی میکند.
FileZilla چیست؟
FileZilla یک نرمافزار متنباز و رایگان برای مدیریت فایلها از طریق پروتکل FTP، SFTP و FTPS است. برای دانلود فایلزیلا میتوانید به آدرس رسمی filezilla-project.org مراجعه کرده و نسخه مناسب سیستمعامل خود را دانلود کنید. نصب این نرمافزار با چند کلیک انجام میشود.
وقتی وارد فایلزیلا شدید، روی گزینه Site Manager کلیک کنید. صفحهای باز میشود که در آن باید روی گزینه New Site کلیک کرده و هاست سایت خود را اضافه کنید.
یکی از مهمترین مراحل بروزرسانی قالب با فایلزیلا، وارد کردن اطلاعات اتصال است. این کار حساسیت بالایی دارد. رمز ورود به کوچک و بزرگ بودن حروف حساس است.
مراحل زیر را دنبال کنید:
- Host: آدرس سایت را بدون https:// یا http:// و بدون www وارد کنید.
- Port: در این قسمت چیزی ننویسید (فایلزیلا پورت پیشفرض را خودش انتخاب میکند).
- Encryption: گزینه Only Use Plain FTP را انتخاب کنید (یا برای اتصال امن، Use explicit FTP over TLS if available).
- Username: نام کاربری FTP را وارد کنید. این اطلاعات را شرکت هاستینگ ارائه میدهد.
- Password: رمز عبور FTP خود را وارد کنید.
- بعد از وارد کردن موارد بالا، روی گزینه Connect کلیک کنید. اگر با خطای اتصال مواجه شدید، باید با سرویسدهنده هاستینگ تماس بگیرید.
مزیت فایلزیلا نسبت به روشهای دیگر مدیریت سایت
- در فایلزیلا نیازی به آپلود فایل زیپ و سپس اکسترکت آن ندارید.
- با استفاده از فایلزیلا دچار محدودیتهای حجمی که شرکتهای هاستینگ ایجاد میکنند نخواهید شد.
- میتوانید فایلهایی با هر نوع پسوندی آپلود کنید.
- رابط گرافیکی Drag & Drop دارد و انتقال فایل بسیار راحت است.
- امکان انتقال چند فایل به صورت همزمان (multi-threaded transfer) وجود دارد.
آموزش آپدیت قالب وردپرس با فایلزیلا
یکی از مواردی که برای همه صاحبان سایت مهم است این است که سایت بهروز باشد. آپدیت کردن قالب باعث میشود مشکلات امنیتی برطرف شده، باگها کاهش پیدا کنند و تمام اجزای سایت به خوبی کار کنند.
گزینه بروزرسانی در پنل
بروزرسانیهای قالب سایت در عملکرد آن بسیار موثرند. میتوانید این کار را از طریق کنترلپنل انجام دهید. وجود گزینه بروزرسانیها در کنترلپنل، کار را آسانتر میکند. اما اگر محدودیت حجم آپلود وجود داشت، فایلزیلا گزینه بهتری است.
آپدیت وردپرس با فایلزیلا
مرحله اول — بکآپ بگیرید
قبل از هر کاری یک بکآپ کامل بگیرید. برای بروزرسانی قالب وردپرس، باید با کمک فایلزیلا به هاست متصل شوید. مسیر زیر را دنبال کنید:
public_html → wp-content → themes → [نام قالب]از این پوشه یک کپی تهیه کنید تا به عنوان بکآپ قابل استفاده باشد. ممکن است پس از بروزرسانی مشکلاتی ایجاد شود و بخواهید به حالت اولیه برگردید.
مرحله دوم — ایجاد تغییرات
فایل قالب جدید را که دانلود کردهاید روی سیستم خود اکسترکت کنید. اگر در نسخه قدیمی قالب تغییرات سفارشیسازی (customization) انجام داده بودید، آنها را به فایلهای جدید منتقل کنید. این کار سرعت آپدیت را بالاتر برده و تنظیمات قبلی را حفظ میکند.
مرحله سوم — فایل بروزرسانی را آپلود کنید
فایل جدید قالب را از طریق فایلزیلا در پوشه themes آپلود کنید. اگر میخواهید قالب قدیمی را جایگزین کنید، فایلهای موجود را انتخاب کرده و با فایلهای جدید جایگزین کنید (گزینه Overwrite را انتخاب کنید).
اهمیت بکآپ
بکآپ گرفتن روش خوبی برای جلوگیری از از بین رفتن اطلاعات سایت در حین فرآیند بروزرسانی قالب است. هر بار که قالب سایت را بروزرسانی میکنید، برای حفظ دادهها یک بکآپ از فایلهای سایت تهیه کنید.
SFTP چیست و چرا باید از آن به جای FTP استفاده کنید؟
FTP یک پروتکل قدیمی است که دادهها را بدون رمزنگاری منتقل میکند. یعنی اگر کسی روی شبکه شما sniffing انجام دهد، میتواند نام کاربری و رمز عبور شما را ببیند. برای همین، استفاده از SFTP (SSH File Transfer Protocol) توصیه میشود.
SFTP از همان پروتکل SSH استفاده میکند و تمام دادهها را رمزنگاری شده منتقل میکند. فایلزیلا از SFTP پشتیبانی کامل دارد. برای اتصال SFTP:
- در Site Manager، در قسمت Protocol، گزینه SFTP - SSH File Transfer Protocol را انتخاب کنید.
- پورت پیشفرض SFTP معمولاً ۲۲ است.
- اطلاعات ورود (نام کاربری و رمز) SSH هاست خود را وارد کنید.
اگر هاست شما از SFTP پشتیبانی میکند، حتماً به جای FTP معمولی از آن استفاده کنید. بیشتر سرویسهای هاستینگ امروزی این امکان را ارائه میدهند.
رفع مشکلات رایج اتصال فایلزیلا
گاهی اوقات اتصال به هاست از طریق فایلزیلا با مشکل مواجه میشود. شایعترین مشکلات و راهحل آنها:
| خطا | احتمالیترین علت | راهحل |
|---|---|---|
| Connection timed out | آدرس هاست اشتباه است یا فایروال مانع میشود | آدرس IP هاست را وارد کنید یا با پشتیبانی تماس بگیرید |
| Authentication failed | نام کاربری یا رمز اشتباه است | از پنل هاست اطلاعات FTP را مجدداً بررسی کنید |
| Could not connect to server | پورت اشتباه یا مسدود است | پورت ۲۱ برای FTP یا ۲۲ برای SFTP را امتحان کنید |
| TLS handshake failed | تنظیمات رمزنگاری ناسازگار است | گزینه Encryption را به Require explicit FTP over TLS تغییر دهید |
سوالات متداول
آیا فایلزیلا رایگان است؟
بله، FileZilla Client کاملاً رایگان و متنباز است. FileZilla Server هم برای استفاده شخصی رایگان است. نسخه Pro هم وجود دارد که ویژگیهای اضافهای مثل پشتیبانی از OneDrive و Google Drive دارد، اما برای مدیریت هاست معمولی نسخه رایگان کافی است.
چه تفاوتی بین FTP و SFTP است؟
FTP دادهها را بدون رمزنگاری منتقل میکند در حالی که SFTP از رمزنگاری SSH استفاده میکند. برای امنیت بیشتر، استفاده از SFTP توصیه میشود، به خصوص وقتی اطلاعات ورود حساسی مثل رمزهای دیتابیس دارید.
آیا میتوانم با فایلزیلا فایلها را روی سرور ویرایش کنم؟
بله. فایلزیلا یک ویژگی Edit دارد که با راستکلیک روی هر فایل میتوانید آن را مستقیم با ویرایشگر متن محلی خود باز کنید. بعد از ذخیره، فایلزیلا به صورت خودکار میپرسد آیا میخواهید نسخه آپدیت شده را آپلود کنید.
چگونه میتوانم اطلاعات FTP هاستم را پیدا کنم؟
معمولاً اطلاعات FTP در ایمیل خوشآمدگویی شرکت هاستینگ ارسال میشوند. همچنین از داخل cPanel → FTP Accounts میتوانید اکانتهای FTP موجود را مدیریت کنید یا اکانت جدید بسازید.
تنظیمات مفید فایلزیلا که باید بدانید
علاوه بر اتصال ساده، فایلزیلا تنظیمات مفیدی دارد که کار را راحتتر میکند:
- Transfer Queue: اگر اتصال قطع شود، فایلزیلا صف انتقال را نگه میدارد و بعد از اتصال مجدد از همان جا ادامه میدهد. این برای آپلود فایلهای حجیم بسیار مفید است.
- Synchronized Browsing: اگر ساختار پوشههای محلی شما مشابه ساختار سرور است، میتوانید این گزینه را فعال کنید. با باز کردن هر پوشه روی یک طرف، پوشه متناظر آن طرف دیگر هم باز میشود.
- Bookmarks: میتوانید مسیرهای پرکاربرد (مثل پوشه themes یا plugins) را به عنوان Bookmark ذخیره کنید تا هر بار مستقیم به آنها بروید.
- File Comparison: فایلزیلا میتواند فایلهای محلی و سرور را مقایسه کند و تفاوتها را با رنگ مشخص کند. این برای بروزرسانیهای جزئی خیلی کمککننده است.
محدودیتهای فایلزیلا
با وجود تمام مزایا، فایلزیلا محدودیتهایی هم دارد که باید بدانید:
- فایلزیلا رمز عبور اتصالها را به صورت ساده (plain text) در یک فایل XML ذخیره میکند. اگر کامپیوتر مشترک دارید یا نگران امنیت هستید، از Master Password استفاده کنید (از Edit → Settings → Master Password).
- در نسخه رایگان امکان ویرایش مستقیم چند فایل همزمان وجود ندارد.
- رابط کاربری نسبت به برخی ابزارهای جدیدتر کمی قدیمی به نظر میرسد، اما از نظر عملکرد همچنان بینظیر است.
جمعبندی
فایلزیلا نرمافزاری است که با استفاده از پروتکل FTP و SFTP کار مدیریت و بروزرسانی فایلهای سایت را انجام میدهد. این نرمافزار رایگان، به راحتی قابل دانلود و نصب است و امکانات زیادی در زمان آپدیت قالب سایت در اختیار میگذارد. اگر محدودیت آپلود در هاست دارید یا میخواهید بدون وارد شدن به پنل مدیریت، فایلها را مدیریت کنید، فایلزیلا بهترین انتخاب است. فقط یادتان باشد همیشه قبل از هر تغییری بکآپ بگیرید.
امیدواریم این مقاله برایتان مفید بوده باشد. اگر سوالی دارید که پاسخش را پیدا نکردید، در قسمت کامنتها مطرح کنید، کارشناسان ما در کمتر از چند دقیقه پاسخ خواهند داد.
این مقاله را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.
