اگه با سرور و هاست کار می‌کنید، احتمالاً اسم SSH رو شنیدید. شاید ترسناک به نظر برسه - یه صفحه سیاه با متن‌های عجیب! ولی نگران نباشید، قراره خیلی ساده توضیح بدم.

SSH چیست؟

SSH مخفف Secure Shell هست. یه پروتکل (روش ارتباطی) امن برای اتصال به سرورهاست. با SSH می‌تونید از راه دور به سرور وصل بشید و دستور اجرا کنید.

فکرش رو بکنید مثل تلفن زدن به سرور! ولی بجای صحبت کردن، دستور می‌نویسید.

چرا SSH امنه؟

قبل از SSH، از Telnet استفاده می‌شد که اطلاعات رو بدون رمزنگاری می‌فرستاد. یعنی هرکسی وسط راه می‌تونست پسوردتون رو ببینه!

SSH همه چیز رو رمزنگاری می‌کنه. حتی اگه کسی ارتباط رو شنود کنه، فقط داده‌های نامفهوم می‌بینه.

برای چه کارایی SSH لازمه؟

  • مدیریت فایل‌ها روی سرور
  • نصب نرم‌افزار
  • دیباگ مشکلات
  • بکاپ گرفتن
  • اجرای دستورات خط فرمان
  • انتقال فایل امن (SFTP)

چطور به سرور SSH بزنیم؟

روی ویندوز

می‌تونید از برنامه PuTTY استفاده کنید (رایگان) یا از PowerShell/CMD خود ویندوز ۱۰ به بعد.

روی مک و لینوکس

Terminal رو باز کنید و این دستور رو بزنید:

ssh username@server-ip

مثال: ssh root@192.168.1.100

دستورات پایه SSH

بعد از اتصال، این دستورات به دردتون می‌خوره:

دستورکاربرد
lsلیست فایل‌ها
cdتغییر پوشه
pwdنمایش مسیر فعلی
cpکپی فایل
mvانتقال فایل
rmحذف فایل
catنمایش محتوای فایل
nanoویرایش فایل

امنیت SSH

۱. از کلید SSH استفاده کنید

بجای پسورد، از کلید SSH استفاده کنید. امن‌تره و راحت‌تره.

۲. پورت رو عوض کنید

پورت پیش‌فرض SSH عدد 22 هست. هکرها این پورت رو زیاد اسکن می‌کنن. عوضش کنید به یه عدد دیگه.

۳. root رو غیرفعال کنید

اجازه ندید مستقیم با یوزر root وارد بشن. یه یوزر معمولی بسازید و بعد sudo کنید.

آیا هاست من SSH داره؟

همه هاست‌ها SSH نمی‌دن. هاست‌های اشتراکی معمولاً SSH محدود یا غیرفعال دارن. VPS و سرور اختصاصی همیشه SSH دارن.

از پشتیبانی هاست بپرسید یا توی سی‌پنل بخش SSH رو چک کنید.

جمع‌بندی

SSH یه ابزار قدرتمند برای مدیریت سرور هست. شاید اولش ترسناک باشه، ولی با یکم تمرین یادش می‌گیرید و کارتون خیلی راحت‌تر می‌شه.

اگه جدی با وب‌سایت و سرور کار می‌کنید، یادگیری SSH رو توصیه می‌کنم!